Ernst Haeckel
![]() | |
Data i miejsce urodzenia | |
---|---|
Data i miejsce śmierci | |
profesor nauk medycznych | |
Specjalność: anatomia porównawcza | |
Alma Mater | |
Profesura |
1865 |
Nauczyciel akademicki | |
Uczelnia |
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Haeckel_arbol_bn.png/220px-Haeckel_arbol_bn.png)
Ernst Haeckel (ur. 16 lutego 1834 w Poczdamie, zm. 9 sierpnia 1919 w Jenie) – niemiecki biolog, filozof i podróżnik; zwolennik darwinizmu.
Życiorys[edytuj | edytuj kod]
Pełne nazwisko: Ernst Heinrich Philipp August Haeckel[1]. Studiował medycynę na uniwersytetach w Berlinie, Würzburgu i Wiedniu. Interesował się badaniami niższych zwierząt morskich. W latach 1865–1909 był profesorem zwyczajnym anatomii porównawczej na Uniwersytecie w Jenie. Utworzył tam Instytut Zoologiczny[2]. Uważany za prekursora niemieckiej myśli eugenicznej[3].
W filozofii łączył materializm przyrodniczy z ewolucjonizmem. Sformułował tzw. teorię rekapitulacji, twórca teorii gastrei wyprowadzającej Metazoa z jednokomórkowych pierwotniaków. Stworzył koncepcję monizmu, opracował pierwsze kompletne drzewo rodowe wszystkich organizmów i uwzględnił na nim człowieka. Jego system klasyfikacji istot żywych, odmiennie od tradycyjnego podziału bytów na królestwa minerałów, roślin i zwierząt (plus ludzi), uwzględniał trzy królestwa organizmów: Protista, Plantae i Animalia (z wyłączeniem minerałów jako bytów niebiologicznych). Wprowadzenie trzeciego królestwa w połowie XIX w. pojawiało się już wcześniej w propozycjach kilku przyrodników (Richarda Owena, Johna Hogga), jednak podział Haeckla nie spotkał się z uznaniem jemu współczesnych, którzy wybrali system Linneusza, uznając go za wygodniejszy i bardziej przemawiający do wyobraźni, mimo że – jak okazało się w drugiej połowie XX wieku – był oparty w dużej mierze na błędnych założeniach, a jednocześnie zauważając, że Protista to takson polifiletyczny. Haeckel modyfikował swój system. Początkowo do królestwa Protista włączył gąbki, czy toczkowce, które następnie przeniósł do zwierząt i roślin, a z roślin do protistów przeniósł grzyby i sinice. Wiązało się to z przedefiniowaniem protistów jako organizmów nierozmnażających się płciowo[4].
Wprowadził takie terminy jak ekologia, filogeneza, ontogeneza. Jego teorie przyczyniły się do wielkiego postępu biologii ewolucyjnej[2].
Dla upamiętnienia E. Haeckla nazwano szczyt Mount Haeckel (4090 m n.p.m.) w górach Sierra Nevada oraz planetoidę (12323) Häckel.
Ważniejsze publikacje[edytuj | edytuj kod]
- Generelle Morphologie der Organismen (1866)
- Natürliche Schöpfungsgeshichte (1868)
- Anthropogenie (1874)
- Kunstformen der Natur (1899, 1904)
Przypisy[edytuj | edytuj kod]
- ↑ Index Fungorum [online] [dostęp 2024-05-20] (ang.).
- ↑ a b Adam Urbanek: Jedno istnieje tylko zwierzę...: myśli przewodnie biologii porównawczej. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2007. ISBN 978-83-88147-08-1.
- ↑ I. Sugalska, Eugenika. W poszukiwaniu istoty niemieckiego totalitaryzmu, Wydawnictwo Naukowe Bogucki, Poznań 2015, s. 165.
- ↑ Joseph M. Scamardella. Not plants or animals: a brief history of the origin of Kingdoms Protozoa, Protista and Protoctista. „International Microbiology”. 2, s. 207–216, 1999. PMID: 10943416.
Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]
- Publikacje Ernsta Haeckela w serwisie Polona.pl
- ISNI: 0000000122818485
- VIAF: 73923565
- LCCN: n50032763
- GND: 118544381
- NDL: 00522309
- LIBRIS: 20dghbml28rpnlw
- BnF: 12328331d
- SUDOC: 032207689
- SBN: RAVV020128
- NLA: 35850550
- NKC: jn20000700655
- DBNL: hack014
- BNE: XX1299881
- NTA: 180341928, 069377960
- BIBSYS: 90141879
- CiNii: DA0195021X
- Open Library: OL2749194A
- PLWABN: 9810530323705606
- NUKAT: n97007903
- J9U: 987007262374205171
- PTBNP: 55776
- CANTIC: a1009829x
- LNB: 000075466
- NSK: 000003919
- CONOR: 76962659
- BNC: 000166998
- ΕΒΕ: 129002
- KRNLK: KAC200714948
- LIH: LNB:V*200120;=uY